Strategie: bezorgdheid over eurozone stijgt

Deze week kregen de financiële markten met toenemende economische en politieke onzekerheid in de eurozone af te rekenen. Aandelen uit de ontwikkelde landen maakten per saldo pas op de plaats, die uit de opkomende markten daalden.

De politiek in de eurozone is nu een bron van zorg. De Nederlandse minderheidsregering viel door plannen voor nog meer begrotingsdiscipline. Dat kan de voorlegging van een ontwerpbegroting voor 2013 aan de Europese Commissie op de lange baan schuiven. Normaal had dit tegen eind april moeten gebeuren en had de tekst maatregelen moeten bevatten om het begrotingstekort volgend jaar naar 3% terug te dringen.

Volgens ons zou het alvast goed zijn voor de financiële markten dat de interim-regering en de oppositie het tekort van 3% voor 2013 goedkeuren, samen met maatregelen om de huizen- en arbeidsmarkt te liberaliseren en de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen. Maar de oppositie over de streep trekken, kan nog een harde dobber worden. Niet alle partijen zijn het immers eens over de streefdatum voor de doelstelling van 3% en wellicht zullen zij weinig geneigd zijn om in de aanloop naar de verkiezingen in september beloftes over bezuinigingsmaatregelen te doen.

In de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen haalden de socialist François Hollande en de huidige president Nicolas Sarkozy voldoende stemmen binnen om zich voor de tweede beslissende ronde op 6 mei aan te bieden. Hun meningen over het economische beleid, de toepassing van bezuinigingsmaatregelen en de plaats van Frankrijk in de Europese Unie lopen aanzienlijk uiteen wat de onzekerheid in de regio alleen maar vergroot.

Voorts worstelt een aantal landen waaronder Spanje, Italië en Griekenland om aan de begrotingsdoelstellingen te voldoen. Momenteel woedt er een verhitte discussie over het vanuit economisch oogpunt optimale tempo om de tekorten terug te dringen. Duidelijk is alvast dat eventuele nieuwe plannen geloofwaardig moeten blijven als de aanvankelijke plannen inderdaad worden bijgeschaafd. De nadruk moet bovendien op structurele maatregelen liggen die het groeipotentieel verhogen. Anders zullen de risicospreads op staatspapier hoog blijven.

De recente economische cijfers uit de VS en de eurozone vielen globaal genomen tegen. Wel betekenisvol in dat verband is dat de Amerikaanse cijfers een gemengd beeld toonden en op een vrij sterke periode volgden, terwijl de cijfers uit de eurozone nagenoeg over de hele lijn zwak waren. De Amerikaanse indicatoren wijzen niet op een sterke vertraging, maar in de eurozone stellen de recente cijfers op de korte termijn niet veel beterschap in het vooruitzicht.

De eerste aanvragen voor een werkloosheidsuitkering in de VS daalden marginaal, maar andere maatstaven van de veerkracht van de arbeidsmarkt zoals de wervingsintenties hielden goed stand. In de VS kelderden duurzame goederen in maart. Dat wijst op een vertraging van de bedrijfsinvesteringen in apparatuur en software.

Jaar op jaar stegen de verkoop van nieuwe en bestaande woningen en de gemiddelde huizenprijs in de VS. De prijzen kregen steun van een daling van het aantal onverkochte woningen, een betere arbeidsmarkt en een hogere betaalbaarheid. Wij verwachten geen sterke opleving. Het consumentenvertrouwen staat ondanks de stijging vanaf de diepterecords in 2009 en 2011 op een vrij laag peil.

De inkoopmanagersindex (PMI) van de eurozone daalde. Op het huidige niveau wijst de index op een milde maar misschien langer aanslepende recessie. De Duitse PMI van de verwerkende industrie daalde naar zijn diepste punt sinds 2009. Maar de Duitse Ifo-index steeg dankzij een licht betere beoordeling van de huidige situatie. De Franse PMI wijst op een krimp in de verwerkende industrie. Het vertrouwen van huizenbouwers blijft relatief laag.

De Federal Reserve en de ECB lijken te aarzelen om extra maatregelen te treffen om de economie te ondersteunen. Dat stelt misschien minder problemen in de VS waar de economie groeit, ook al is die groei bescheiden. Tijdens de laatste beleidsvergadering van het FOMC liet de Fed de rente ongewijzigd zonder de verwachtingen te wijzigen. Interessanter waren de groei-, inflatie- en renteprognoses van individuele leden van het FOMC. Het aantal leden dat 2014 naar voren schoof als het ideale tijdstip om de rente opnieuw op te trekken, steeg van vijf naar zeven, 4 leden bleven zich achter 2015 scharen en geen enkel lid zou de renteverhoging momenteel tot 2016 uitstellen (voorheen twee leden). Die verschuiving naar vroegere renteverhogingen hangt samen met de verbetering van de economie en toont aan dat de belofte om de rente heel 2014 laag te houden niet in steen gebeiteld is.

De rente op Italiaanse en Spaanse staatsobligaties stijgt niet langer, zelfs zonder interventie van de ECB. De ECB kan misschien opnieuw staatspapier uit de perifere landen aankopen, maar alleen als de rente in Italië of Spanje naar 7% stijgt. Meerdere voorzitters van nationale centrale banken zijn hiertegen gekant. Volgens ons is er nu weinig kans op een nieuwe ronde van driejarige leningen van de ECB.

Wij menen dat het monetaire beleid nu minder ondersteunend is geworden voor de aandelenmarkten. De (reële) rente is natuurlijk laag, maar er is een einde gekomen aan de injecties van verse liquiditeit door de centrale bank.